sobota, 20 stycznia 2018

„Amazing Grace"

John Newton (1725-1807) w 1807 roku.
„Amazing Grace", czyli „Cudowna Boża łaska" jest protestancką pieśnią religijną autorstwa Johna Newtona.


John Newton miał za sobą wyjątkowo burzliwą i ciężką młodość. Zaciągnął się do marynarki, skąd wkrótce zdezerterował, za co został surowo ukarany i wyrzucony ze służby. Służył potem u handlarzy niewolników, gdzie był okrutnie wykorzystywany. Uratowany przez znajomego swego ojca w wieku 23 lat sam został handlarzem niewolników. W późniejszym życiu porzucił to zajęcie i został anglikańskim duchownym, a pod koniec życia stał się zdeklarowanym przeciwnikiem niewolnictwa. Według często powtarzanej legendy Newton miał napisać słowa hymnu po przeżyciu silnego sztormu, w jaki wpadł jego statek, w podziękowaniu za uratowanie życia. Według niektórych wersji legendy przeżycie to miało spowodować, że Newton uwolnił przewożonych niewolników. Faktem jest, że w 1748 roku Newton istotnie przeżył silny sztorm, w którym omal nie zginął, i przeżycie to stało się początkiem jego religijnego nawrócenia. Jednak jeszcze przez kilka następnych lat zajmował się handlem niewolnikami, sam tekst „Amazing Grace" powstał zaś wiele lat później, najprawdopodobniej w 1772 roku. Łaską, o której mowa w hymnie, nie jest samo uratowanie życia na morzu, lecz cała historia religijnego nawrócenia autora. Tekst został pierwszy raz opublikowany w zbiorze „Olney Hymns", napisanym wspólnie z Williamem Cowperem i wydanym w 1779 roku. Oryginalnie nosił tytuł „Faith's Review and Expectation", jednak znany stał się pod tytułem utworzonym z pierwszych słów tekstu.


Na przestrzeni lat stała się jednym z najpopularniejszych hymnów patriotycznych w Stanach Zjednoczonych. Popularność pieśni znacząco wzrosła w latach 60-tych XX wieku, do czego przyczyniła się jej obecność na ścieżce dźwiękowej popularnego filmu zatytułowanego „Restauracja Alicji" oraz hitowy singel z utworem wydany przez piosenkarkę Judy Collins. Wersja instrumentalna, nagrana przez wojskową orkiestrę Royal Scots Dragoon Guards, osiągnęła w 1972 roku pierwsze miejsce na brytyjskich listach najpopularniejszych singli. George H.W. Bush odśpiewał „Amazing Grace" podczas swojego zaprzysiężenia na Prezydenta USA w 1989 roku. Pieśń wykonywano podczas uroczystości żałobnych po zamachach terrosystycznych z 11.09.2001 roku a także na pogrzebie 40. Prezydenta Stanów Zjednoczonych, Ronalda Reagana, 11 czerwca 2004.


Jak wiele kościelnych hymnów, „Amazing Grace" był śpiewany do różnych melodii. Ta najsilniej z nim kojarzona, to New Britain, melodia nieznanego kompozytora z początku XIX wieku, powstała prawdopodobnie na podstawie szkockiej lub irlandzkiej piosenki ludowej. „Amazing Grace" z tą melodią pierwszy raz pojawia się w śpiewniku „Southern Harmony" z 1835 roku. Obecnie asocjacja jest tak silna, że sama melodia bywa często niepoprawnie tytułowana jako „Amazing Grace”. Współcześnie, szczególnie na Wyspach Brytyjskich, melodia ta często wykonywana jest na dudach i silnie kojarzona z tym instrumentem. Pieśń nagrało, bądź wykonywało na koncertach wielu znanych artystów, m.in. Louis Armstrong, Elvis Presley, The Blind Boys of Alabama, Janis Joplin, Aretha Franklin, Connie Francis, Johnny Cash, Rod Stewart,Celine Dion, Kate Melua czy Victor Wooten. Serwis allmusic.com ma skatalogowane ponad 1800 nagrań tego utworu.


W Polsce „Cudowna Boża łaska" należy do najpopularniejszych pieśni śpiewanych w Kościołach protestanckich (zarówno ewangelickich, jak i ewangelicznych). Na język polski przetłumaczona została bezpośrednio z angielskiego przez słynną protestancką tłumaczkę Adelę Bajko . Pieśń znalazła się w zawartości większości polskich śpiewników protestanckich, m.in. Śpiewniku Pielgrzyma (Zjednoczony Kościół Ewangeliczny), Śpiewajmy Panu (Kościół Adwentystów Dnia Siódmego), Kancjonale Ewangelicko-Metodystycznym, Głosie Wiary (Kościół Chrześcijan Baptystów) i

Śpiewniku Ewangelicki. W Kościele katolickim do tej samej melodii śpiewa się pieśń „Nim świt obudzi noc" ze słowami księdza Zbigniewa Łebka.


1. Cudowna Boża łaska ta
Zbawiła z grzechów mnie
Zgubiony nędzny byłem ja,
Lecz teraz cieszę się.

2. Ta łaska wlała Boży strach
W kamienne serce me
I wtedy zobaczyłem w łzach,
Żem na przepaści dnie.

3. Lecz łaska podźwignęła mnie
I naprzód wiedzie wciąż
Przez ciemne i burzliwe dnie
Tam, gdzie Ojcowski dom.

4. O, Boże dzięki, dzięki Ci
Za cudną łaską Twą
Do nóg Twych padam w kornej czci,
Niebiosa chwałą brzmią.

poniedziałek, 15 stycznia 2018

Kościół Ewangelicki w Niemczech - statystyki

Kościół Ewangelicki w Niemczech (Evangelische Kirche in Deutschland, EKD) to stowarzyszenie religijne posiadające tzw. osobowość prawną w prawie publicznym (Artykuł 140 Ustawy Zasadniczej RFN) złożone z 20 samodzielnych ewangelickich Kościołów Krajowych (Landeskirche) oraz Kościoła Ewangelicko-Reformowanego. Obszary ich działania są historyczne (ustalono je w większości w 1815 roku; 27.05.2012 utworzono Ewangelicko-Luterański Kościół Północnych Niemczech) i nie pokrywają się z granicami współczesnych krajów związkowych. EKD należy do Konferencji Kościołów Europejskich. Do EKD należało w 2014 roku 23.356.096 członków zgromadzonych w 14.769 parafiach. Osiem kościołów krajowych ma charakter ewangelicki tradycji augsburskiej (luterański) - na rysunku oznaczono je kolorem białym, jeden - ewangelicko-reformowany (kalwiński - Kościół Krajowy Lippe - kolor błękitny) z mniejszością luterańską a pozostałych jedenaście - charakter unijny. Unia kościołów ewangelickich w Niemczech ma dwojaki charakter: administracyjny (gdy połączeniu uległa jedynie administracja kościelna a pojedyncze parafie zachowują swoje wyznanie: luterańskie, kalwińskie bądź ewangelicko-unijne) - osiem kościołów krajowych oznaczono kolorem zielonym oraz wyznaniowy (parafie mają nową podstawę wyznaniową, w której wszystkie kontrowersyjne kwestie teologiczne wyjaśniono w odrębnych katechizmach i pismach czerpiących z nurtów ewangelickich i ewangelicko-reformowanych) - trzy kościoły krajowe (Ewangelicki Kościół Krajowy Badenii, Ewangelicki Kościół Krajowy Palatynatu oraz Ewangelicki Kościół Krajowy Anhalt) oznaczone kolorem granatowym. 

Najwięcej członków (2.900.000) liczy sobie Ewangelicko-Luterański Kościół Krajowy Hanoweru oraz Kościół Ewangelicki Nadrenii  (2.662.800 w 2015 roku) a najmniej - Ewangelicki Kościół Krajowy Anhalt (35.509 w 2015 roku). W 2012 roku ochrzczono 186.596 osób, w tym 168.048 dzieci oraz 18.548 dorosłych. Do konfirmacji przystąpiło 227.211 członków EKD. Na łono EKD powróciło 20.231 osób, z EKD odeszło 138.195 członków. Przeprowadzono 13.148 konwersji z innych kościołów chrześcijańskich. W ciągu roku odprawiono podczas wszystkich niedziel i świąt 1.108.059 nabożeństw, z czego ok. 210.000 było przeznaczonych dla dzieci. Ok. 850.000 osób uczestniczy w Niemczech w niedzielnym nabożeństwie. W Wigilię liczba uczestników wyniosła ok. 8.5 miliona!

Ordynacja kobiet i pastorów homoseksualnych jest dopuszczona we wszystkich Landeskirche. Spośród 21.488 zatrudnionych teologów 7.207 stanowią kobiety, to 33.5% całości. Błogosławienie parom jednopłciowym umożliwia 18 z 20 kościołów krajowych. Kreacjonizm został odrzucony 1. kwietnia 2008 i stwierdzono, że może być on dyskutowany na lekcjach religii, ale nie promowany; za to zachęca się do interdyscyplinarnego dialogu między perspektywą religijną i naukową. EKD prowadzi 8.587 przedszkoli (555.491 miejsc) oraz 1.134 szkół (168.172 uczniów). Ewangelicka diakonia w Niemczech zatrudnia 449.104 pracowników, z czego 196.000 pracuje na pełen etat.

EKD posiada 20.636 budynków kościelnych i kaplic, 17.186 pastorówek oraz 1.320 mieszkań własnościowych. Członkowie EKD są zobowiązani do płacenia podatku kościelnego (Kirchensteuer). Od 2011 mieszkańcy krajów związkowych Bawaria i Badenia-Wirtembergia uiszczają opłatę w wysokości 8% wartości podatku dochodowego, w innych landach obowiązuje stawka 9%. Przychód z podatku kościelnego wynosił 5.200.000 €, co stanowiło 50.8% budżetu EKD. Pozostałą część stanowi dochód m.in. z usług (przedszkola, szkoły), aktywów (wynajem lokali) czy dopłat państwowych (260.000 € 2.6% budżetu).

Synod Kościoła Ewangelickiego w Niemczech jest najwyższym organem administracyjnym i prawodawczym EKD. Składa się ze 126 członków. Ponadto, rokrocznie w posiedzeniach Synodu uczestniczy ośmioro delegatów mających mniej niż 30 lat. Od 2013 roku prezeską Synodu jest Irmgard Schwätzer.

środa, 10 stycznia 2018

Ekonomia a Marcin Luter


Niemieckiemu Reformatorowi przyszło niejednokrotnie zajmować stanowisko odnośnie bieżących trosk społecznych. Podobnie jak kiedyś, tak i dziś jest nią wzrost cen towarów. W XVI wieku dzięki odkryciom geograficznym przywożono do Europy ogromne ilości srebra i złota. Pieniądz jako środek płatniczy tracił na wartości.

Już w okresie wczesnoreformacyjnym Luter poświęcił uwagę problemowi lichwiarstwa. Wydane w 1519, 1520 i 1524 roku kazania stanowiły wykładnię ewangelickiej teologii stosunków ekonomicznych. Kościół chrześcijański, według ks. Marcina, jako naśladowca Chrystusa, nie może popierać monopoli i lichwy. Stosunki międzyludzkie, tak na płaszczyźnie politycznej jak i ekonomicznej,  powinno regulować nowotestamentowe prawo miłości do drugiego bliźniego. Pożyczanie pieniędzy i dóbr na procent nie ma nic wspólnego z braterską miłością, jako że Jezus mówił: „Pożyczajcie, nie czekając na zwrot.”

W 1525 roku gdańska rada miejska zapytała Lutra, jak rozstrzygnąć procent pożyczek danych jednemu krajowi przez inny. Są to przecież niebagatelnie większe sumy w porównaniu z zadłużaniem się danego obywatela. Reformator znalazł radę i na ten problem. Procent od większych pożyczek jest dopuszczalny pod warunkiem, że wzięty kredyt jest tani zarówno dla pożyczkobiorcy jak i pożyczkodawcy. Obie strony muszą dopasować przewidywany zysk według indywidualnych możliwości spłacającego. Tylko wtedy sytuacja ta może być traktowana jako teologicznie sprawiedliwa. Zgodnie z tymi warunkami gdańska rada miasta przyjęła odsetki w wysokości 5%. Ten próg stał się w świadomości wielu pokoleń ewangelików swoistą cenową rewolucją. Przez wieki instytucje finansowe krajów protestanckich ustalały granicę pobranego zysku właśnie na tym poziomie. Dziś coraz częściej banki wprowadzają politykę „kredytów możliwych do spłaty” według indywidualnych możliwości klientów.

Jesienią 1538 roku plaga myszy zaatakowała zboża, co skutkowało szybkim wzrostem cen mąki i nagłą niemożnością kupienia odpowiedniej ilości produktów w Wittenberdze. Rada miasta z Łukaszem Cranachem Starszym jako burmistrzem stała bezradna w obliczu nowego problemu społecznego. Ks. Luter poprosił wtedy o pomoc elektora saskiego.  Spekulacje cenowe to dla niego grzech. Człowiek nie może bogacić się kosztem drugiego, gdy ten pragnie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby, takie jak jedzenie, picie itp. Bogacenie się w oparciu o chwilowy brak takiego czy innego środka na rynku jest niebiblijne a przez to grzeszne i niebezpieczne. W jednej chwili upadają fortuny jednych, by mogły na ich zgliszczach powstać majątki drugich. Ta niesprawiedliwość społeczna może stać się pokusą do dalszego omijania praw bożych. Przyczyną kryzysu ekonomicznego nie jest taka czy inna koniunktura gospodarcza, tylko niechrześcijańskie zachowanie jednego względem drugiego. Nawet w największej potrzebie, zdaniem ks. Lutra, obie strony mogą wypracować kompromis, mając za wzór biblijne przesłanie o miłości i szacunku do drugiego człowieka, i zapewnić minimum egzystencjalne niezbędne do przetrwania cięższych czasów. Przy odrobinie dobrej woli dawca zobaczy w biorcy takie samo stworzenie boże, którego nie godzi się oszukać pod wpływem chwilowej potrzeby. Reformator, będąc świadomy ułomności natury ludzkiej, nastawionej na łatwy zysk i matactwa, nie miał wątpliwości, w jakim kierunku rozwinie się udzielanie pożyczek. Stojąc wiernie na straży Słowa Bożego, przestrzegał przed marną i szkodliwą społecznie chciwością. Cesarz już w latach czterdziestych XVI stulecia zamienił w Niderlandach uczciwe społecznie odsetki w wysokości 5% na 12%.

Jak niegdyś lichwiarskie ustawianie cen produktów zbożowych tak i dzisiejsze operacje giełdowe mają jedno zadanie: wzbogacić i tak bogatą kastę uprzywilejowanych kosztem biedniejszych. Jak zatem powinniśmy regulować nasze stosunki z nowoczesnymi instytucjami ekonomicznymi? Ma znaczenie, czy trzymamy nasze pieniądze w banku spekulującym gotówką, czy w banku, który kupuje za nią żywność dla głodujących, ustalając jej cenę. Ekonomia, której nie przyświecają zasady sprawiedliwości społecznej, obróci się prędzej czy później przeciwko nam…. Nie powinniśmy mieć ku temu żadnych złudzeń, jakkolwiek naiwnie brzmiałyby postulaty chrześcijańskiego widzenia człowieka w drugiej osobie (H. Schilling, Martin Luther, Rebell in einer Zeit des Umbruchs, 2014, 506-514).

piątek, 5 stycznia 2018

600-lecie Reformacji Waszym zdaniem...


Jakiś czas temu zadałem pytanie w grupie dyskusyjnej: jak Waszym zdaniem będą wyglądać obchody 600-lecia Reformacji? Oto odpowiedzi, jakie udzielili Członkowie tej grupy, w tym Czytelnicy mojej książki:

- Papież przejdzie na luteranizm.

- Biorąc pod uwagę, że między 400. a 500. rocznicą dokonały się postęp i zmiany który był poza wyobraźnią większości ludzi myślę, że wszelkie próby wyobrażenia sobie co się stanie za kolejne 100 lat spowodują przegrzanie mojego mózgu. Aczkolwiek spróbujmy.

Uroczyste nabożeństwo na Wawelu zostanie przesłane przekazem myślowym dzięki czemu tysiące ewangelików będzie mogło brać w nim czynny udział nie wychodząc ze swoich mieszkań. Śląsk po raz pierwszy jako niepodległe Państwo obchodzi tę rocznicę w sposób szczególny, prezydent Śląska przypomniał o tym, że wartości które głosimy od 600 lat nadal są aktualne. Świat ewangelicki jest nieco zawiedziony, że papież Urban X nie przyjął zaproszenia czeskiego ministra spraw zagranicznych do odwiedzenia Wittenbergi w tym ważnym dla Ewangelików dniu, jednak rzecznik prasowy Watykanu tłumaczy, że wywodzący się z Indii świeżo upieczony papież ma w tym czasie wiele problemów natury administracyjnej.

- W 1875 roku odbył się w Paryżu ogólnokrajowy kongres dorożkarzy. dyskutowano o tym, jak będzie wyglądał ich zawód za 50 lat (czyli w 1925 roku). przewidywano, ile będzie potrzeba nowych stajni, chłopców stajennych, owsa, dla koni. jak bardzo zmienią sie dorożki i w jaki sposób wpłynie to na komfort jazdy pasażerów. Jak wiadomo jeszcze przed 1925 r na bogatszym Zachodzie taksówki zaczęły wypierać dorożki i cały kongres sprzed 50 lat okazał się wart mniej, niż worek owsa, o którym wtedy dyskutowano. to tyle, w kwestii przewidywania przyszłości.

- W podziemiach - gdzieś między meczetem wahabitów i salafitów -;)

- Nie wiem, ale katoliccy integryści będą z niecierpliwością czekać na 666. rocznicę.

- A ja mam nadzieję, że znajdzie się jakaś konkordia pomiędzy protestantami a katolikami w kwestii rozumienia Sakramentu Ołtarza albo uznanie konsubstancjacji jako nieheretyckiej drogi tak, byśmy mogli świętować razem nie tylko Chrzest, ale i Komunię.

- Ja to widzę tak. Lasery. Biskupi latający na segwayach napędzanych mikrocząsteczkami atomów pobieranych z powietrza. No i wskrzeszenie Lutra poprzez pobranie jego DNA i sklonowanie.

- Na wielkiej łące, podczas wielkiego, wspólnego pikniku, śmiejąc się wspólnie, że tyle wieków ludzie się spierali o drobiazgi zamiast cieszyć się życiem i doceniać co mamy :)

- A skąd wiadomo, że jeszcze będzie istniał świat?

- Pewnie dokonają kolejnej rewizji Biblii Lutra i znajdą oryginalny młotek, którym przybito tezy.

- TV Trwam i Radio Maryja będą partnerami medialnymi wydarzenia.

- Nie dożyję...

- W Uppsali koncelebra nie tylko z papieżem rzymskim, ale także z patriarchą Konstantynopola. A może nawet już z matriarchą Konstantynopola?

A Ty jak wyobrażasz sobie Jubileusz Reformacji za 100 lat? Jeśli chciał(a)byś podzielić się swoim wyobrażeniem, serdecznie zapraszam do kontaktu na ksiazka2017@gmail.com!